میراثآریا- موزهها از برجستهترین نهادهای فرهنگی در هر جامعه به شمار میآیند که نقش مهمی در حفظ و نمایش میراث تاریخی، فرهنگی و هنری انسان دارند. این مراکز زمینه آشنایی با گذشته، درک بهتر هویت ملی و ایجاد پل ارتباطی میان نسلهای مختلف را فراهم میسازند. موزهها نه تنها محل گردآوری و نگهداری آثار ارزشمند هستند، بلکه به عنوان مراکز آموزشی و پژوهشی نیز در افزایش آگاهی عمومی نقشآفرینی میکنند. حضور و فعالیت موزهها نشاندهنده توجه یک جامعه به فرهنگ و تاریخ خود است و این توجه عاملی مؤثر در پویایی فرهنگی و توسعه پایدار محسوب میشود.
اهمیت موزه را میتوان در کارکردهای متنوع آن جستوجو کرد؛ یکی از مهمترین وظایف موزهها انتقال تجربههای تاریخی و هنری به نسلهای آینده است. اشیای نگهداریشده در موزهها شاهدان بیصدایی هستند که از تمدنها و فرهنگهای گوناگون سخن میگویند. از طریق بازدید از موزه، میتوان با ریشهها و مسیر تطور فرهنگی یک ملت آشنا شد و ارزشهای ماندگار آن را بهتر درک کرد. بدین ترتیب موزهها نقش مؤثری در تقویت حس تعلق فرهنگی، احترام به میراث گذشتگان و حفظ اصالتهای قومی و ملی دارند.
سیستان و بلوچستان، با پیشینهای غنی از تمدن و فرهنگ، یکی از مناطق شاخص ایران از نظر آثار باستانی و مردمشناسی است. این استان دارای ۱۸ موزه فعال بوده که هرکدام بخشی از هویت فرهنگی این خطه را در خود جای دادهاند. از جمله این موزهها میتوان به موزه منطقهای جنوب شرق ایران در زاهدان، موزه محلی سراوان، موزه پست و ارتباطات زاهدان، موزه شهر سوخته در جاده زابل- زاهدان، موزه مردمشناسی سیستان، موزه محلی چابهار، موزه قرآن و عترت ایرانشهر و ساختمان موزه زنده کلپورگان اشاره کرد که همگی در معرفی فرهنگ و هنر مردم منطقه نقش محوری دارند.
هر یک از این موزهها نمایانگر بخشی از تاریخ و فرهنگ خاص نواحی مختلف سیستان و بلوچستان هستند. بهعنوان نمونه، موزه شهر سوخته آثار ارزشمند تمدن هزاران ساله این محوطه باستانی را در معرض دید علاقهمندان قرار داده و موزه مردمشناسی سیستان جلوههایی از آداب و رسوم و سنتهای بومی مردم منطقه را به نمایش میگذارد. همچنین موزه محلی چابهار با آثار مردمنگارانهاش بازتابی از زندگی ساحلی و هنرهای دریایی مردم جنوب استان است.
در میان این مجموعهها، موزه منطقهای جنوب شرق کشور در زاهدان جایگاه ویژهای دارد. این موزه با تنوع بسیار بالا در آثار باستانی و فرهنگی، فرصتی منحصر بهفرد برای انتقال فرهنگ و تاریخ مردمان سیستان و بلوچستان به نسلهای آینده فراهم کرده است. این مکان نه تنها فضایی برای بازدید عمومی است، بلکه بستری برای پژوهش، آموزش و حفظ میراث فرهنگی شرق ایران محسوب میشود و بهحق یکی از بزرگترین موزههای کشور در منطقه شرق بهشمار میرود.
وجود ۱۸ موزه فعال در سیستان و بلوچستان
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سیستان و بلوچستان در نشست خبری روز جهانی موزهها و آغاز هفته میراث فرهنگی، با تأکید بر نقش بیبدیل میراث فرهنگی در حفظ هویت ملتها، از اجرای برنامههای متنوع فرهنگی، پژوهشی و عمرانی در این استان خبر داد.
محمدهادی طهرانی مقدم با اشاره به جنگ رمضان، این رویداد را دارای ابعاد پیچیده اجتماعی، اقتصادی و امنیتی دانست و اظهار کرد: جنگ رمضان در نهایت با اقتدار نیروهای مسلح، حضور آگاهانه مردم در صحنه، حمایت دولت و تأمین نیازهای اساسی جامعه، به دستاوردی بزرگ و افتخارآفرین برای کشور تبدیل شد.
او همچنین با ابراز نگرانی از تهدید روزافزون آثار تاریخی در سایه تنشهای جهانی افزود: امروز حتی میراث فرهنگی و تاریخی نیز از گزند بحرانها در امان نیست و تعرض به ریشههای تمدنی و فرهنگی ملتها، نشاندهنده بیهویتی دشمنان است. میراث فرهنگی محدود به مرزهای جغرافیایی نیست و هر بنای تاریخی، اثر ثبتشده و نشانه فرهنگی بخشی از حافظه مشترک بشریت به شمار میرود؛ از اینرو آسیب به آن خسارتی جبرانناپذیر برای تاریخ انسان محسوب میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سیستان و بلوچستان حادثه میناب را نیز سندی آشکار از جنایت رژیم صهیونیستی و آمریکا دانست و تصریح کرد: به منظور پاسداشت یاد شهدای این حادثه، سالن جدید جلسات موزه زاهدان به نام «شهدای میناب» و دو شهید والامقام استان، شهیدان امیر قاسمزایی و فاطمه درازهی، نامگذاری شده است تا یاد و خاطره این عزیزان در فضای فرهنگی استان ماندگار شود.
او با اشاره به ظرفیتهای گسترده تاریخی سیستان و بلوچستان خاطرنشان کرد: در حال حاضر ۱۸ موزه در سطح استان فعال است و طی یک سال گذشته با ثبت پروندههای جدید، شمار آثار ثبت ملی شده استان به ۲ هزار و ۹۲ اثر افزایش یافته است. همچنین ۱۳۳ پرونده ثبتی آثار غیرمنقول نیز در نوبت بررسی شورای ثبت قرار دارد.
طهرانی مقدم تأکید کرد: سیستان و بلوچستان با پیشینهای غنی و ظرفیتهای کمنظیر فرهنگی، تاریخی و تمدنی، بیش از هر زمان دیگری نیازمند حفاظت، معرفی و بهرهبرداری هوشمندانه از این سرمایه ارزشمند ملی است.
او از اجرای ۱۸۶ برنامه متنوع همزمان با هفته میراث فرهنگی خبر داد و گفت: آیین پاکسازی بناها و اماکن تاریخی با مشارکت جوامع محلی، برگزاری نشستها و کارگاههای تخصصی، افتتاح دفاتر استاد–شاگردی در شهرستانهای هامون و بمپور، بهرهبرداری از نیروگاههای خورشیدی در موزه بزرگ زاهدان و محوطه تاریخی کوه خواجه، برگزاری دورههای آموزشی، برپایی شب شعر در بیت رهبر معظم انقلاب، آغاز گمانهزنی در محوطه جهانی شهر سوخته پس از چند سال وقفه، برگزاری مراسم محوری هفته میراث فرهنگی در تالار ملاصدرای دانشگاه سیستان و بلوچستان و همچنین تجلیل از موزهداران خصوصی از جمله این برنامههاست.
سیستان و بلوچستان با بیش از سه میلیون و ۳۳۷ هزار نفر جمعیت، جوانترین استان کشور محسوب می شود؛ حدود ۷۰ درصد جمعیت این خطه را جوانان کمتر از ۳۰ سال تشکیل میدهند.
انتهای پیام/
نظر شما